بسیاری از ما هر روز از صبح تا شب در حال تلاش برای ارتقای زندگی کاری‌مان هستیم و برای ما بسیار مهم است که سال دیگر، نسبت به موقعیتی که الان داریم ارتقا پیدا کرده باشیم. شاید حتی برای بعضی این نگرانی از مهم‌ترین نگرانی‌ها باشد که مبادا حتی نسبت به موقعیت اکنونشان پسرفت داشته باشند. بعد از این که از محل کار برمی‌گردیم بسیاری از ما به باشگاه می‌رویم تا به بدنی که یک روز تمام بی‌حرکت پشت میز نشسته است، رسیدگی کنیم و سلامت جسمانی‌مان را حفظ کنیم. پیری و مریضی سراغ همه می‌آیند اما همه می‌دانیم با ورزش منظم می‌توانیم با این مشکلات جسمانی مبارزه کنیم. ولی خیلی از ما رشد بعد معنوی را فراموش می‌کنیم.

در حالی که در زندگی اجتماعی موفقیم و به سلامت جسمانی خودمان رسیدگی می‌کنیم و قصد داریم که سال دیگر در موقعیت شغلی بهتری باشیم، حتی بعد معنوی را یادمان نمی‌آید که بخواهیم نگران یکسان ماندن یا پسرفت آن باشیم. ممکن است اصلا تعریف درستی هم از بعد معنوی نداشته باشیم. بعد معنوی هم درست مانند بعد جسمانی نیاز به توجه و مراقب دارد وگرنه نه‌تنها رشد نمی‌کند بلکه حتی ممکن است آرام آرام پژمرده بشود. اما اصلا بعد معنوی چه چیزی است و چرا باید برای ما اهمیت داشته باشد؟

بعد معنوی چیست؟

«تنها معبدی که اهمیت دارد، درون خودتان است.»

دالایی لاما

کافی است پیج‌های روانشناسی را باز کنید یا حتی یک کلمه در مورد رشد شخصیت گوگل کنید تا هزاران صفحه و مطلب در این‌باره برای شما پیدا شود. هرکجا که بروید در مورد اهمیت رشد شخصیت خواهید شنید در حالی که تقریبا هیچکس از بعد معنوی سخن نمی‌گوید. بعد معنوی یا فراموش شده است و یا چیزی مربوط به دین و متعلق به صفحات کتب مقدس دانسته می‌شود. در حقیقت مسئله برعکس است و این دین است که تلاش دارد تا شرایط برای رشد بعد معنوی را فراهم کند نه این که بعد معنوی چیزی باشد که فقط در کنار دین وجود داشته باشد.

معنویت به معنای پذیرفتن یک سری باور از پیش تعیین‌شده نیست، بلکه به معنای پیدا کردن باورهای خودتان است. یعنی این که بتوانید با درون خودتان ارتباط برقرار کنید و با تمرین‌های ذهنی و معنوی مانند مدیتیشن، خودتان را پیدا کنید یعنی آن خود واقعی و والایتان را.

وقتی بعد معنوی شخصیتتان رشد می‌کند نگاهتان نیز تغییر می‌کند و جهان را از زاویه متفاوتی می‌بینید؛ نسبت به خودتان و آینده خوش‌بین می‌شوید و زندگی، بیشتر از قبل در وجودتان منعکس خواهد شد. همچنین بخاطر این که ورای مادیات را می‌بینید، زندگی هم معنا پیدا می‌کند جدای از این که خودتان هم به جست‌و‌جوی معنا خواهید رفت.

زندگی در جهان پیشرفته امروزی پر از انرژی منفی است. هر لحظه که گوشی موبایل را باز می‌کنید یا صفحه ورزنامه را ورق می‌زنید، با خیل حوادث و اخبار بد مواجه می‌شوید. به جز آن، هرروز با صدای ترافیک و سنگینی هوای آلوده باید سر کنید. شاید هم در محل کار با همکارهای بی‌حوصله‌ای سر و کله بزنید که دائما از زیر کار در می‌روند یا  همسایه‌هایی داشته باشید که با سر و صدا یا رفتارهای غلط به هر شکلی، آزارتان بدهند. این همکاران و همسایه‌ها هم از انرژی منفی‌ای که می‌گیرند عصبانی‌اند و این خشم را روی دیگران من جمله شما خالی می‌کنند که البته کار اشتباهی است اما اگر ظرفیت بعد معنوی آن‌ها بیشتر بود چنین اتفاقی نمی‌افتاد. اگر بعد معنوی شخصیت شما هم رشد کند با تمام این انرژی‌های منفی بهتر و درست‌تر دست و پنجه نرم خواهید کرد و این اتفاقات بد دیگر نمی‌توانند به شما آسیب بزنند. ضمنا تصور کنید که چقدر ناراحت‌کننده است که کسی بخاطر عدم رشد بعد معنوی خودش، خشمگین باشد و خشمش را روی دیگران خالی کند. شما که نمی‌خواهید اینطور باشید؟ ضمنا با رشد بعد معنوی، عواطف منفی مثل خشم و حسادت و کینه از شما دور خواهد شد و با نگاه مثبتی که به زندگی پیدا می‌کنید، ویژگی‌های مثبت شخصیتی و عواطف خوب هم وجود شما را فرا می‌گیرند.

چرا رشد بعد معنوی مهم است؟

مشکلات ما از نگاه ما به زندگی سر چشمه می‌گیرد و توقعاتی که نسبت به خودمان و دیگران داریم، بر این نگاه تاثیر می‌گذارند. بنابراین اگه نگاه ما به زندگی تغییر کند و در توقعاتی که نسبت به خود و دیگران داریم دگرگونی ایجاد کنیم، قسمت عمده این مشکلات خود‌به‌خود تغییر خواهند کرد و از بین می‌روند. نگاهتان را که تغییر بدهید زندگی تغییر می‌کند.

درست از لحظه‌ای که در مسیر رشد بعد معنوی قدم برداریم، چیزهایی مثل حسادت و خودخواهی و غرور شروع به محو شدن می‌کنند و تبدیل به چیزی می‌شوند که مال گذشته است و در آینده مثبت پیش روی ما جایی ندارد. در این مسیر، متوجه خواهید شد که هر اتفاق زندگی یک درس برای شما بوده و چیزی به شما آموخته است. در مسیر رشد بعد معنوی یاد می‌گیرید که به چیزی در این دنیا وابسته نشوید. رها و آزاد باشید و از آن مهم‌تر اگر کسی را دوست دارید، آن‌ها را بخاطر خودشان و نه بخاطر حس مالکیت، دوست داشته باشید؛ این خالص‌ترین عاطفه‌ای است که می‌توانید نسبت به عزیزانتان داشته باشید.

کسانی که به رشد بعد معنوی وجودشان اهمیت می‌دهند هم زندگی جسمانی و روانی سالم‌تری دارند و هم زندگی متعادلی در پیش می‌گیرند. آن‌ها می‌آموزند که دست از نبش قبر کردن گذشته بکشند و در لحظه، با امید به آینده زندگی کنند.

چرا نسبت به رشد بعد معنوی وجودمان مسئولیت داریم؟

همین الان به یک نفر که دور و برتان است بگویید که لازم نیست برای این که بدن سالم و زیبایی داشته باشد، به باشگاه برود و تمرین کند و هرروز غذای سالم بخورد چون که می‌تواند با نشستن روی مبل و خوردن تنقلات ناسالم هم به این هدف برسد. این فرد حتما فکر می‌کند دارید شوخی می‌کنید یا در بدترین حالت عقلتان را از دست داده‌اید. شاید خودتان هم با خواندن چند خط قبلی چشم‌هایتان از تعجب گرد شده باشد و خندیده باشید. اما آیا اهمیت رسیدگی به رشد بعد معنوی هم همین‌قدر جا افتاده است؟ آیا به این فکر کرده‌اید که چرا رشد معنوی اهمیت دارد و اگر اهمیت دارد چطور باید به آن رسید؟ رشد بعد معنوی هم درست مانند تمامی وجوه دیگر مثلا وجوه جسمانی زندگی، نیاز به تلاش و اراده دارد. رشد بعد معنوی خود‌به‌خود اتفاق نمی‌افتد. اگر خود‌به‌خود اتفاق می افتاد که اصلا حرف زدن از آن بی‌معنا بود و خواندن در موردن آن بی‌معناتر. اما خوشبختانه چنین نیست. رشد بعد معنوی به این که چقدر به آن اهمیت بدهید بستگی دارد و وسعت بی‌کرانی از رشد پیش روی شما است. حتی راه رشد بعد معنوی هم برای همه یکسان نیست و هرچند بیشتر مردم ترجیح می‌دهند کنج عزلت اختیار کنند اما چنین چیزی لازم نیست و می‌توانید هر مسیری را که باعث ارتقای شما می‌شود در پیش بگیرید. با این شرایط، زمانی که راه رسیدن به رشد بعد معنوی منعطف است و برای هر فرد راهی وجود دارد، دیگر بهانه‌ای برای عدم توجه به بعد معنوی نمی‌ماند. برای این که انسان بهتر و شادتری باشیم باید تمامی وجوه شخصیتی ما، روانی و جسمانی و معنوی، همگی با هم رشد کنند. اگر مثلا جسم ما رشد کند اما اعتماد به نفس ما رشد نکند و معنایی برای زندگی نداشته باشیم پس چگونه شاد خواهیم بود و چطور می‌توانیم نگاه مثبتی به زندگی داشته باشیم؟ این وجوه باید همگی رشد کنند تا بتوانیم شاد و سالم باشیم و حتی برای دیگران هم شادی و سلامت به ارمغان بیاوریم.

کلام آخر:

خلاصه تمام مقاله بالا را می‌توان در این چند محور زیر جمع کرد:

  • بعد معنوی وجود دارد.
  • بعد معنوی اهمیت دارد و نگاه ما به زندگی را تعیین می‌کند.
  • رشد بعد معنوی خود‌به‌خود اتفاق نمی‌افتد.
  • ما نسبت به رشد بعد معنوی مسئولیت داریم.
  • رشد بعد معنوی برای همه ممکن است.

بعد معنوی اگر مهم‌تر از دیگر ابعاد زندگی نباشد، کم اهمیت‌تر نیست. بعد معنوی نگاه ما را شکل می‌دهد و این نگاه کیفیت زندگی ما را. حتی این نگاه بر دیگر وجوه شخصیتی ما نیز تاثیر می‌گذارد به عنوان مثال اگر نگاه مثبتی به زندگی نداشته باشیم چگونه می‌توانیم سلامت روانی داشته باشیم و فردی مثبت‌اندیش باشیم؟ رشد بعد معنوی نیاز به اراده و تلاش دارد اما خبر خوب این است که راه‌های زیادی برای رسیدن به رشد بعد معنوی وجود دارد و با گذاشتن وقت و انرژی کافی، خیلی زود رشد بعد معنوی و تاثیرات آن در زندگی‌تان را خواهید دید.