مقدمه:

شاید بزرگترین و مهمترین سرمایه هر انسانی دوستان و آدم هایی هستند که با آنها در ارتباط است. دایره روابط اجتماعی ما نقش بسیار مهمی را در کیفیت زندگی ما ایفا می کند. هرچه این دایره گسترده تر و عمیق تر باشد، امکانات، توانمندی ها و موقعیت های گسترده تری را برای دستیابی به موفقیت در اختیارمان قرار می دهد. اولین قدم برای دستیابی به یک دایره اجتماعی وسیعتر،حوزه مربوط به شناخت است. شناخت الگوهای رفتاری متفاوتیست که انسان ها در شرایط مختلف به کار می گیرند. پس در ابتدا باید با دقت به رفتارهای خودمان و دیگران نگاه کنیم و با بررسی دقیق تر بتوانیم الگوهای گوناگون را شناسایی کنیم. این نوع از شناخت به ما این توانایی را می دهد که واکنش دیگران را نسبت به رفتارهای متفاوت پیش بینی کنیم و به این واسطه بتوانیم ارتباط محکم تر و کارآمد تری رو با او برقرار کنیم. یکی از ابزارهای مهمی که می تواند به ما در شناخت این الگوهای رفتاری کمک کند آزمون سنجش فردی DISC است که به عنوان یک زبان مشترک در بین همه انسان ها در همه نقاط دنیا رایج است. در واقع پیشفرض ابتدایی این اندیشه استوار است بر یگانگی و اشتراک رفتارهای همه انسان ها.با آگاهی کامل از این الگوهای رفتاری می توانید به فهم خود از رفتار دیگران و حتی خودتان عمق ببخشید.

تاریخچه آزمون DISC:

این آزمون اولین بار توسط روانشناسی مشهور به اسم مارستون در کتابی با عنوان “احساسات مردم عادی” بر اساس اندیشه ها و دستاوردهای نظریه پرداز روانشناسی کارل گوستاو یونگ طراحی شد. مدل رفتارشناسی دیسک نام دقیق تر آن است. وی در جایی از این کتاب می نویسد: “معتقدم که انسان‌ها الگوی رفتار هیجانی شان را بر مبنای احساسی که نسبت به خودشان و محیط‌ دارند، انتخاب میکنند” (احساسات مردم عادی-صفحه ۲۶). پایه اولیه ساختاری این آزمون بر اساس تحقیق میدانی گسترده و نمونه گیری های فرد به فرد در یک جامعه آماری وسیع بنا گذاشته شد و با بالاتر رفتن اهمیتش و روشن تر شدن کاربردها و پتانسیل های آن،توسط بزرگان دیگر گسترش یافت. می توان گفت بخش مدون شده و کامل این آزمون خودشناسی مدت ها بعد از مارستون کامل و ارائه شد. این آزمون مراحل مختلفی را پشت سر گذاشت و به مرور زمان از یک فضاسازی رفتاری فردی و آزمایشی به سمت یک الگوی خاص و کاربردی گسترده حرکت کرد و بعد از مدتی تعداد زیادی از شرکت ها و ارگان ها تصمیم گرفتند برای برنامه های مهم خود از جمله جذب نیروهای انسانی و البته مهمتر از آن جهت شناخت مخاطبان و سیاست گذاری تبلیغاتی از آن استفاده کنند.
یکی دیگر از مزایای بسیار مهمی که این آزمون را برجسته کرده است سادگیِ انجام و پرداخت و نتیجه گیری آسان از آن است، فردی که در شرایط انجام این آزمون قرار می گیرد به چند سوال ساده پاسخ میدهد و پس از ارزیابی این سوالات با پاسخ های مختلف به گرایش الگوی رفتاری دست میابد.
این آزمون در عین سادگی بسیار کاربردی و معتبر است.برای مطالعه بیشتر در رابطه با این آزمون می توانید از این لینک استفاده کنید.

در این آزمون سنجش فردی،ما با چهار الگوی رفتاری مواجه می شویم که تقریباً رفتار همه انسان ها را در شرایط متفاوت شامل می شود. در ادامه با جزئیات بیشتری به بررسی این الگوهای رفتاری می پردازیم. این الگوهای رفتاری تحت عنوان چهار حروف اختصاری DISC معرفی شده اند که هر کدام بیانگر یک الگوی رفتاری است.حرف D اختصاری است از واژه (D)ominance به معنای تسلط و حرف I ابتدای واژه (i)nfluence به معنای تاثیرگذاری، S آغاز واژه (S)teadinessبه معنای ثبات و C اختصاری از (C)onscientiousness به معنای تاثیرگذاری هستند. نکته قابل توجهی که باید پیش از بررسی این چهار الگو به آن بپردازیم در نظر گرفتن این نکته است که هر کدام از این الگوها پتانسیل های رشد و البته در کنارش ظرفیت های شکست مربوط به خودشان را دارا هستند. شناخت درست این ظرفیت ها و پتانسیل ها به ما این قدرت را می دهد که به سمت پرورش شخصیت و گسترش دایره روابط اجتماعی خود گام برداریم.

(شخصیت “بزرگ آقا” در سریال “شهرزاد” که بر اساس الگوی رفتاری D طراحی شده است)

:تسلط حکمفرما(D) الگوی رفتاری

همانطور که از عنوان این الگو مشخص است. افرادی که الگوهای رفتاری حکمفرما دارند از اعتماد به نفس بالایی برخوردار هستند و این اعتماد به نفس بالا به آنها قدرت رهبری و مدیریت کردن گروه های مختلف انسانی و پروژه های بزرگ را می دهد. فردی که از لحاظ رفتاری تحت این الگو قرار می گیرد.
•‌ به سادگی پذیرای چالش ها است.
• نتیجه گرا است و برای او هدف از اهمیت زیادی برخوردار است.
• در تصمیم خود اراده ای قدرتمند دارد.
• نسبت به دیگران و تصمیم های ایشان بی حوصله و بی صبر است.
• به رقابت علاقه بسیار نشان می دهد.
• سعی می کند که از دیگران تا جایی که ممکن است تاثیر نپذیرد.

این افراد از رقابت کردن اشتیاق بسیار می گیرند.از به عهده گرفتن پروژه های بزرگ و به پایان رساندن سرموعد آنها مصمم تر می شوند. به سرعت و در استقلال تمام تصمیم می گیرند. نسبت به نیازها و نگرانی‌های دیگران تعهد کمی دارند و نقش حمایتی خاصی را در تیم ها بازی نمی کنند. برای برقراری ارتباط بهتر با آن ها باید نتایج نهایی فعالیت هایتان را خبررسانی کنید. کوتاه و مختصر حرف بزنید و از تکرار مکررات خودداری کنید و در عوض تمرکز بر مشکلات بر راه حل های موجود تاکید کنید. با دقت به آن ها گوش کنید.پس در نظر داشته باشید که آنها هرتعاملی را به عنوان یک رقابت قلمداد میکنند.

(شخصیت “ونتورا” در فیلم “پناهگاه حیوانات” که بر اساس تاکید بر ویژگی های کمیک و پرحرفی در الگوی رفتاری I طراحی شده است)

:تاثیرگزار(I)الگوی رفتاری

این افراد، صمیمی ترینِ این الگوها هستند. در هر اجتماعی که قرار بگیرند توجه اکثریت را به خود جلب می کنند و قدرت تاثیرگذاری و متقاعد کردن دیگران را دارا هستند. یافتن یک هم صحبت از دغدغه های همیشگی این افراد است.
• خون گرم هستند و توانایی متقاعد کردن دیگران را دارند.
• بسیار خوشبین،امیدوار و دلگرم کننده هستند.
• پذیرفته نشدن توسط دیگران به شدت آن ها را می هراساند.
• ارتباط با دیگران از اصلی ترین اولویت های زندگی آنها است.
لذت بخش ترین امر برای این گروه از افراد ارتباط برقرار کردن با انسان های جدید است. دلشیفته کار های گروهی و ارتباطات جمعی هستند. با استفاده از زبان قدرتمند بدن، بسیار در بیان احساساتشان موفق هستند. برای بهتر ارتباط برقرار کردن با آن ها باید از درِ دوستی وارد شد و همواره به حرفهایشان توجه کرد. نباید این افراد را در موقعیتی قرار داد که برای مدتی طولانی به موضوع خاصی فکر کنند. بهتر است برای آن ها قوانین و مقرراتی که محدودشان می کند وضع نکرد. تجربه های متفاوت را باید با آن ها به اشتراک گذاشت.پس به خاطر داشته باشید که صمیمیت بیشتر آن ها را به وجد می آورد.

(شخصیت بی بی در سریال ماجراهای مجید که بر اساس الگوی رفتاری S و به عنوان مادربزرگی دلسوز و حامی طراحی شده است)

:باثبات(S)الگوی رفتاری

آرام، صادق و حامی. این ها صفاتی هستند که معمولا برای توصیف این الگوی رفتاری و انسان هایی که در این گروه قرار می گیرند استفاده می شوند. آن ها در عین حال که درون گرا هستند بسیار به اطرافیانشان اهمیت می دهند و نقش پررنگی را تحت عنوان حمایت کننده ایفا می کنند.
بسیار تیم محور هستند و از تیمشان جانانه حمایت می کنند. عدالت و وفاداری از اولویت های زندگی آن هاست. بسیار به حفظ امنیت در هر موقعیتی توجه می کنند، این به آن ها کمک می کند تا در اعتمادسازی بین خود و دیگران موفق باشند و در مقابل تغییرات کلی در زندگیشان بسیار مقاومت می کنند.
• از کمک به دیگران برای رسیدن به خواسته هایشان نیرو می گیرند.
• سعی بر حفظ ثبات و امنیت دارند.
• در تصمیم گیری ها اندکی کُند هستند.
• آنها شنونده‌های بسیار آرام و صبوری هستند.
• در موقعیت های سخت همدل و همراه هستند.
برای ارتباط برقرار کردن صحیح با این گروه بهتر است از سپردن مسئولیت هایی به آنها که در آن در مرکز توجه قرار دارند خودداری کنید. باید در محل کار یا هرجای دیگری که با آن ها در ارتباط هستیم احساس راحتی و خودمانی بودن را انتقال بدیم. آن ها مشتاق شرایطی هستند که قابلیت پیش بینی آن را داشته باشند، پس بهتر است در چنین فضای ایمن و آرامی با آنها روبرو شد.مجموعاً حمایتگری و ایمن سازی مهمترین ویژگی رفتاری این گروه از الگوها است.

(شخصیت “خانم مارپل” در فیلمی با همین عنوان که فردی جزئی نگر، بادقت و علاقمند به کشف کردن است، بر اساس تاکید بر ویژگی های موشکافانه در الگوی رفتاری C طراحی شده است)

:وظیفه شناس(C)الگوی رفتاری

این گروه از انسان ها بسیار شواهدمحور هستند به این معنا که به جزئیات بسیار دقت می کنند و به شدت ایده آل گرا هستند. محاسبه گری و دقت در آن ها مشهود است.آنها میل به درونگرایی دارند، بطوریکه می توان گفت که شدیدترین میل به درونگرایی را در میان این چهار الگو دارا هستند. تنهایی کار کردن را ترجیح می دهند. به جهان و اتفاقاتی که در آن رخ می دهد با عینکی منطقی نگاه می کنند و با تمرکزی بالا به تحلیل پدیده های اطرافشان می پردازند.
• درمرکز توجه بودن و به نقد کشیده شدن اعمالشان توسط دیگران آنهارا می ترساند.
• بسیار به نقد دیگران می پردازند.
• علاقمند به فعالیت در محیط های بدون استرس و بی تنش هستند.
• مشتاق به انجام کارهای روزمره و بدون دردسر هستند.
این افراد نسبت به جامعه و گروه های دوستی گسترده، واهمه زیادی دارند و به همین دلیل خلوت گزینی اولویت رفتاری آن هاست. این ماجرا آن هارا آسیب پذیرترین گروه در فرآیند گسترش روابط اجتماعی می کند؛از جهتی ویژگی های تحلیلگری و میل به دانشی که در این گروه وجود دارد به آن ها کمک می کند تا با جذب انسان های دیگر، اعتماد به نفس کافی برای ساختن ارتباطاتی جدید را به دست آورند.

:نتیجه گیری

همه ما انسان ها با تفاوت های بسیار به دنیا آمده ایم. اما شاید ارتباطات مهمترین نقطه اشتراک ما باشد. استفاده از آزمون دیسک به ما کمک می کند تا به درک درست تری از رفتار خود و دیگران برسیم و با تحلیل و بررسی عمیق تر رفتارهای انسان ها، توانایی پیش بینی واکنش های آن ها را در شرایط مختلف به دست آوریم. البته الگوهای رفتاری در این چهار قسمت خلاصه نمی شود و می توان گفت که همه ما انسان ها تلفیقی از این شخصیت ها هستیم که البته در هرکداممان غلبه با یکی از آنها است.برای درک بهتر این مطلب می توانید به این نمودارها از سایت خودشناس مراجعه کنید.

در انتها باید به این نکته توجه کرد که این آزمون هم، مانند همه ی آزمون های این چنینی دارای نواقص خاص خود است و به هیچ عنوان نمی توان بطورکامل به نتایج آن تکیه کرد. این تحلیل ها در کنار قوه ادراک ما است که معنی پیدا کرده و میتواند مورد استفاده درست قرار گیرد.
برای آشنایی بیشتر با نحوه ی بکارگیری صحیح نتایج این آزمون میتوانید از این ویدیو استفاده کنید.

گستردگی دایره روابط اجتماعی برای رسیدن به موفقیت و زندگی سالم، شرطی لازم است اما کافی نیست. کیفیت و سلامت روابط اجتماعی نیز در شکل گیری یک زندگی سالم بسیار مهم است. پس کمیت و کیفیت روابط اجتماعی در کنار هم می توانند یک دایره اجتماعی کامل و سالم را برای ما فراهم آورند.

تیم تولید محتوای انجوی لایف